Blog News & Activities
เขียนโดย : โสภณวิชญ์ ทองหนู
ทีมที่ปรึกษากฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล จาก PDPA Thailand

 

ในปัจจุบันนี้ในหน่วยงานราชการต่างๆ มีเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารมากมายทั้งรูปแบบออนไลน์ และประกาศตามสื่อต่างๆ โดยมีการประชาสัมพันธ์เพื่อแจ้งให้ประชาชนทราบ เป็นประโยชน์  และประชาชนสามารถทราบสิทธิของตนเอง รวมถึงการที่ประชาชนจะได้รับผลกระทบอย่างไรบ้าง สามารถอ่าน พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ฉบับเต็มได้ที่นี่ คลิก 

เหตุผลในการ ตรา พ.ร.บ : 

  1. กำหนดให้หน่วยงานราชการรับรองสิทธิที่จะได้รู้ของประชาชน
  2. กำหนดให้หน่วยงานราชการคุ้มครองข่าวสารบางประเภท
  3. กำหนดให้หน่วยงานราชการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคล

ประโยชน์ของ พ.ร.บ : 

  1. ประชาชนสามารถขอข้อมูลกับหน่วยงานราชการได้
  2. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อหน่วยงานราชการ
  3. พัฒนาระบบการเมืองและระบบราชการ
  4. พิทักษ์สิทธิของประชาชน

 

สิทธิของประชาชนที่สามารถใช้ได้กับหน่วยงานราชการ 

  • สิทธิของประชาชนที่สามารถขอใช้สิทธิได้จากทางหน่วยงานรัฐมีทั้งหมด  6 สิทธิ ดังนี้
    1. เข้าตรวจดู คือ ข้อมูลข่าวสารบางประเภทที่ประชาชนจะระบุไว้ว่าสามารถให้เข้าดูได้อย่างสะดวก โดยไม่ต้องร้องขอ หรือ จะขอสำเนาหรือรับรองสำเนาไว้ก็ได้
    2. ยื่นขอดู คือ ถ้าต้องการรู้ทำการขอดูข่าวสารที่อยากรับรู้ ต้องได้รับการอนุญาตโดยที่จะมีเวลาระยะกำหนดไว้ 
    3. ขอดูตัวเอง คือ ข้อมูลของตัวเองที่ทางรัฐได้เก็บไว้ หรือ ขอแก้ไขข้อมูลของตัวเองก็ได้ และ ขอแก้ไขแทนผู้ตายได้และผู้เยาว์
    4.  ห้ามนำไปใช้อย่างไม่เหมาะสม คือ ข้อมูลบางอย่างหน่วยงานที่ไปเก็บมาจากประชาชน ต้องเอาใช้ตามวัตถุประสงค์เท่านั้น และ ต้องมีกฎหมายชัดเจน ตอนที่ขอที่เก็บข้อมูลต้องระบุให้ได้ว่าอาศัยตามพ.ร.บ อะไร และเจ้าหน้าที่นั้นมีอำนาจหรือไม่ และต้องขอความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลโดยตรง
    5. สิทธิร้องเรียน คือ ประชาชนสามารถมีการสามรถร้องเรียนต้องการข้อมูลข่าวสารที่ไม่ได้ประกาศราชกิจจานุเบกษาหรือข้อมูลข่าวสารที่ประชาชนขอหรือการคัดสำเนาโดยสามารถร้องเรียนได้กับได้กับคณะกรรมการข้อมูลข่าวสาร หรือ คกก.ข้อมูลข่าวสาร
    6. สิทธิอุทธรณ์ คือ จะเป็นคำสั่งทั้งหมดในรูปแบบเกี่ยวกับข้อมูลสารราชการ โดย มีคณะกรรมการวินิจฉัย หรือ คกก.วินิจฉัยข้อมูลข่าวสารทางราชการ

บทนิยาม : ข้อมูลข่าวสาร

ข้อมูลข่าวสาร คือ ข้อมูลที่สามารถสื่อความหมายได้ มีด้วยกัน 2 ประเภท คือ

  1. โดยสภาพ คือ ข้อความที่ความหมายในตัวเองบนสำเนา หรือ กระดาษ
  2. โดยแปลงสภาพ คือ แฟลชไดร์ หรือ ตัวเลขในเครื่องคิดที่ได้คิดมาแล้ว

 

ข้อมูลข่าวสาร + ข้อมูลข่าวสารของทางราชการ

ข้อมูลข่าวสาร + ข้อมูลข่าวสารของทางราชการ คือ ข่าวสารที่อยู่ในความครอบครอง หรือควบคุมของหน่วยงานของรัฐ และ หมายถึง หน่วยงานของรัฐทุกรูปแบบทุกประเภท ยกเว้น แต่เรื่องเกี่ยวกับการพิจารณาคดีของศาล ฉะนั้นแล้ว พ.ร.บนี้จะไม่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาคดี

ข้อมูลข่าวสาร+ส่วนบุคคล 

ข้อมูลข่าวสาร+ส่วนบุคคล คือ สิ่งเฉพาะตัวของบุคคล สิ่งที่คุณไม่มีเหมือนคนอื่น  เช่น ที่อยู่,ประวัติการรักษา,เลขบัตรประจำตัว และ เบอร์โทรศัพท์ 

 

สิ่งที่สำคัญหรือหัวใจใน พ.ร.บ นี้คือ ‘เปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น’

เปิดเผยเป็นหลัก คือ ถ้าประชาชนได้มียื่นขอดูข้อมูลข่าวสารก็สามารถเปิดเผยได้ ถ้าไม่ใช่เรื่องละเอียดอ่อนหรือไม่ใช่เรื่องที่กฎหมายได้ระบุไว้

ระดับการเปิดเผยตามกฎหมายระบุคือ 

  1. เปิดแบบประกาศ คือ เปิดตามราชกิจจาณุเบกษา ทั้งทางตรงและทางอ้อม 
  2.  เปิดแบบวางไว้ให้ไปดูเอง คือ การเข้าไปเอกสารที่ได้จัดเตรียมไว้ของรัฐ เช่น จัดสถานที่,จัดห้องเอกสาร หรือ ขอคัดสำเนาได้ แม้ไม่ใช่เจ้าของข้อมูลก็ตาม
  3. เปิดแบบ ขอก่อนถึงให้ดู คือ ไม่มีการประกาศใดๆทั้งสิ้นแต่ต้องทำการขออนุญาตก่อนถึงจะขอดูได้ ถึงแม้ไม่ใช่ผู้เกี่ยวข้องก็ตาม

 

ทั้งนี้ถ้าเจ้าหน้าที่ฝ่าฝืนไม่ทำตามหน้าที่ ไม่ลงประกาศหรือไม่ดำเนินงานและไม่ปฏิบัติตามคำขอ ประชาชนสามารถร้องเรียนต่อ คณะกรรมการข้อมูลข่าวสาร(คกก.ข้อมูลข่าวสาร) จะพิจารณาภายใน 30 วัน แต่จะขยายได้รวมการพิจารณาไม่เกิน 60 วัน

ปกปิดเป็นข้อยกเว้น คือ เรื่องที่ไม่สามารถเปิดเผยต่อประชาชนได้ โดยถ้าต้องการให้เป็นเผยต้องทำการขออนุญาตสะก่อน โดยทางคณะกรรมการจะใช้ดุลยพินิจว่าสมควรหรือไม่

ระดับการปกปิด

  1. ปิดการเปิดเผยแบบมิสามารถเปิดเผยได้เลย คือ เรื่องสถานบันพระมหากษัตริย์เกิดความเสียหาย
  2. ปิดก็ได้ หรือ เปิดก็ได้ คือ ต้องพิจารณาตามหลักเกณฑ์ พ.ร.บ 7 ข้อ แต่ถ้าต้องการให้เปิดเผยนั้น ต้องมีการพิจารณาดังนี้ 
    • ตามการรักษาความลับ
    • สอบถามผู้ที่จะได้รับผลกระทบว่าจะคัดค้านหรือไม่ ถ้าจะไม่รับฟังคำคัดค้านต้องออกคำสั่งไม่รับฟังคำคัดค้าน โดย

                      1.รอจนพ้นเวลาอุทธรณ์

                      2.รอจนคณะกรรมการวินิจฉัย พิจารณาเสร็จ

 แต่ถ้าจะปิดข้อมูลข่าวสาร ต้องออกคำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูลแจ้งกับผู้ขอข้อมูล โดยต้องเป็นคำสั่งดังนี้

  • คำสั่งไม่เปิดเผย
  • คำสั่งไม่รับฟังคำคัดค้าน
  • คำสั่งไม่ยอมให้แก้ไข , ลบ ข้อมูลข่าวส่วนบุคคล

สรุปได้ดังนี้ หน่วยงานราชการนั้นสามารถเปิดเผยข่าวสารให้กับประชาชนได้อย่างเปิดเผย และความโปร่งใส ตามขอบเขตที่ได้กำหนดไว้กับประชาชน เพื่อให้ประชาชนสามารถรับรู้และเข้าถึงข่าวสารของหน่วยงานราชการ และ สิ่งที่หน่วยงานราชการนั้นได้ทำหรือพัฒนาต่อประเทศหรือได้ทำอะไรไปบ้างต่อประชาชน 

 

อ้างอิง :  พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540